بنیاد مؤسسهای است علمی-پژوهشی، آموزشی، فرهنگی، دارای شخصیت حقوقی با تابعیت ایرانی و وابسته به نهاد ریاست جمهوری میباشد. کلیه فعالیتهای بنیاد در چارچوب رهنمودهای مقام معظم رهبری و ضوابط و مقررات عمومی مراکز و مؤسسات تحقیقاتی و آموزشی جمهوری اسلامی ایران انجام میپذیرد.
بنیاد ایرانشناسی در سال 1376 با پیشنهاد معاون اول وقت رئیس جمهور مرحوم دکتر حسن حبیبی (رحمت الله علیه) و با مجوز شماره 1455/998/22 مورخ 1376/2/23 شورای گسترش آموزش عالی تاسیس گردید.
مرحوم دکتر حسن حبیبی بامداد روز پنجشنبه مورخ 1391/۱۱/12 دعوت حق را لبیک گفتند. پس از ایشان، در تیرماه ۱۳۹۲، آیتالله سید محمد خامنهای طی حکم صادره از سوی رئیسجمهور وقت به عنوان رئیس بنیاد ایرانشناسی منصوب شدند. در ادامه، شورای عالی انقلاب فرهنگی در خرداد 1401 و بنا بر حکم رئیسجمهور وقت، جناب آقای دکتر محمدحسین رجبی دوانی را به سمت ریاست بنیاد ایرانشناسی منصوب نمود. نهایتاً، در تاریخ اسفندماه 1403، جناب آقای دکتر علیاکبر صالحی با حکم رئیسجمهور وقت به عنوان رئیس بنیاد ایرانشناسی منصوب شدند.
اساسنامه اولیه بنیاد ایرانشناسی در مورخ 1376/3/3 به تصویب شورای گسترش آموزش عالی رسیده و در جلسات مورخ 1376/10/13 و 1377/3/30 مجدداً توسط شورای مذکور اصلاح گردید.
آخرین اساسنامه اصلاحی «بنیاد ایران شناسی» بنا به پیشنهاد مورخ 1395/6/27 رئیس بنیاد ایرانشناسی، در جلسه ۷۹۸ مورخ 1396/6/14 به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده و طی نامه شماره 8876/1400/دش مورخ 1400/6/20 توسط ریاست محترم جمهور به بنیاد ایرانشناسی ابلاغ گردید.